In de reeks bestuursinterviews spreken we met de bestuursleden van Trusted Information Partners. Iedereen die zich aansluit houdt zich actief bezig met het bouwen aan een betrouwbaar, toekomstbestendig digitaal Nederland. In deze editie: Sabine Geerdes, coördinerend beleidsmedewerker bij de directie Digitale Overheid van het ministerie van BZK en lid van het Bestuurlijk Overleg TIP.
Vertrouwen is een onmisbare bouwsteen voor digitale samenwerking. De directie Digitale Overheid van het ministerie van BZK werkt onder andere aan de digitale dienstverlening van de overheid en de invoering van het Europese digitale identiteit stelsel. We spreken met een van de betrokkenen over vertrouwen, EDI-wallets en de rol van Trusted Information Partners.
Werken aan één digitale overheid
Binnen de directie Digitale Overheid staat één overheidsgedachte centraal: een slagvaardige, veilige, open en transparante overheid die burgers en ondernemers ondersteunt met toegankelijke en betrouwbare digitale dienstverlening. Verantwoord datagebruik en aandacht voor publieke waarden zijn daarbij leidend.
Een belangrijk onderdeel van dit werk is de realisatie van het Europese digitale identiteitsstelsel. BZK is verantwoordelijk voor de invoering van de herziene eIDAS-verordening, die op 20 mei 2024 in werking is getreden. Deze verordening introduceert de Europese Digitale Identiteit (EDI)-wallets. Met deze wallets kunnen burgers en organisaties zich identificeren, inloggen, gegevens delen en elektronische handtekeningen zetten — zowel bij publieke als private diensten. Het stelsel biedt een raamwerk waarin gebruikers zelf regie houden over hun digitale identiteit en gegevens.
Publiek-private samenwerking als versneller
Sinds mei 2023 is de geïnterviewde werkzaam bij het ministerie en via BZK betrokken bij Trusted Information Partners. Die betrokkenheid is een bewuste keuze. Publiek-private samenwerking is essentieel om digitale vertrouwensdiensten in de praktijk te laten werken.
Binnen TIP is ruimte om van elkaar te leren, elkaar te inspireren en samen te experimenteren. Juist die combinatie maakt het mogelijk om oplossingen niet alleen te ontwerpen, maar ook daadwerkelijk te toetsen: wat werkt goed, waar lopen we tegenaan en hoe passen we standaarden op een consistente manier toe, zowel aan de kant van de overheid, als van de markt.
Vertrouwen als uitgangspunt
Wat betekent in digitale samenwerking? De centrale commissie gegevensgebruik heeft het onlangs mooi omschreven:
“De overheid gaat in de basis uit van vertrouwen in haar burgers en ondernemers. Ze geeft ruimte om zelf keuzes te maken en verifieert alleen waar dat echt nodig is. Enerzijds geeft de overheid ruimte aan burgers en ondernemers, zonder hen bij voorbaat te wantrouwen of onnodig te controleren. Anderzijds moet de overheid kunnen ingrijpen als er misbruik wordt gemaakt van geld, regels of belangrijke afspraken in de samenleving. Welke waarde- en belangenafwegingen spelen rond gegevensuitwisseling? Hierbij draait het vaak om spanning tussen het vertrouwen in mensen als uitgangspunt voor dienstverlening en de noodzaak om in te grijpen bij serieuze signalen van misbruik of ondermijning. Hierbij wil de overheid onnodige controle en vragen om informatie beperken. En tegelijkertijd de noodzaak erkennen om tijdig en gericht gegevens te delen bij signalen van fraude of criminaliteit. Dit vraagt om het uitwisselen van gegevens wanneer dat nodig is voor handhaving of preventie, zonder het uitgangspunt van vertrouwen te verliezen”.
De urgentie: gevulde EDI-wallets
De meest urgente ontwikkeling op dit moment? Zorgen dat EDI-wallets straks niet alleen bestaan, maar ook daadwerkelijk gevuld zijn en van betekenis worden in het maatschappelijk verkeer. Pas wanneer burgers en organisaties er in de praktijk voordeel ervaren, eenvoudig, veilig en onder eigen regie, ontstaat het vertrouwen dat nodig is voor brede adoptie.
Over twee jaar: regie bij de burger
De hoop voor de komende twee jaar is duidelijk: een werkend EDI-stelsel waarin inwoners van Nederland met vertrouwen hun gegevens kunnen delen, onder eigen regie. Daarbij is keuzevrijheid cruciaal. Burgers moeten zelf kunnen bepalen of en hoe zij gebruikmaken van EDI-wallets.
Tot slot: blijf samenwerken
De oproep aan de TIP-community is helder en herkenbaar: blijf elkaar opzoeken en samenwerken. Juist door samen te bouwen, te testen en te leren, ontstaat het vertrouwen dat nodig is voor duurzame digitale samenwerking.